Blog

İranın Ali Rəhbəri Ayətullah Əli Xamenei ABŞ-ın Hörmüz boğazında “çöküşündən” sonra regionda yeni bir fəslin başladığını bəyan edib. Bu açıqlama Yaxın Şərqdəki geosiyasi gərginliklərin fonunda xüsusi əhəmiyyət kəsb edir və Tehranın regional siyasətə dair baxışlarını əks etdirir.

Hörmüz boğazı, dünyada neft daşımalarının əsas marşrutlarından biri olmaqla, beynəlxalq ticarət və enerji təhlükəsizliyi üçün həyati əhəmiyyətə malikdir. Bu strateji keçid bölgəsində hər hansı bir güc dəyişikliyi və ya gərginlik dünya bazarlarına birbaşa təsir göstərir.

Xameneinin “ABŞ-ın çöküşü” ifadəsi, İranın regionda Amerika hərbi və siyasi təsirinin zəifləməsi kimi qəbul etdiyi proseslərə işarədir. Tehran uzun müddətdir ki, ABŞ-ın Fars körfəzindəki hərbi mövcudluğuna qarşı çıxır və region ölkələrinin öz təhlükəsizliklərini təmin etməsini müdafiə edir.

İran liderinin bəyan etdiyi “yeni fəsil” isə regionda xarici müdaxilələr olmadan, yerli güclərin daha aktiv rol oynadığı bir dövrü nəzərdə tutur. Bu, İranın regional hegemonluq iddiaları və qonşu ölkələrlə əməkdaşlığı artırmaq istəyi ilə üst-üstə düşür.

Açıqlama, həmçinin, İsrail-Həmas müharibəsi, Yəməndəki Husi üsyançıları və digər regional münaqişələrin fonunda verilib ki, bu da Yaxın Şərqdəki mürəkkəb və dinamik vəziyyəti bir daha vurğulayır. Tehran bu hadisələri ABŞ-ın regional strategiyasının zəif nöqtələrinin ortaya çıxması kimi qiymətləndirir.

Xameneinin bu cür kəskin bəyanatları, İranın beynəlxalq arenada öz mövqeyini gücləndirmək və regional təhlükəsizlik məsələlərində daha qətiyyətli rol oynamaq niyyətini göstərir. Bu, regionda gələcək hadisələrin inkişafına ciddi təsir göstərə biləcək bir mesajdır.

İranın Ali Rəhbəri Ayətullah Əli Xameneyi Fars körfəzinin ABŞ-ın iştirakı olmadan yeni bir gələcəyə daxil olduğunu bəyan edib. Bu açıqlama, regionda onilliklər boyu davam edən ABŞ hərbi və siyasi mövcudluğunun gələcəyi ilə bağlı ciddi suallar doğurur. Xameneyinin sözləri, Tehranın regional güc balansına dair baxışını və ABŞ-ın Yaxın Şərqdəki roluna qarşı çıxışını bir daha vurğulayır.

Fars körfəzi regionu, dünya neft ehtiyatlarının əhəmiyyətli bir hissəsinə sahib olması səbəbindən beynəlxalq siyasətdə həmişə mühüm yer tutub. ABŞ, bu regionda uzun illərdir ki, hərbi bazalar və strateji müttəfiqlər vasitəsilə təsirini qoruyub saxlayır. Xameneyinin bu bəyanatı, İranın bölgədəki ABŞ təsirini azaltmaq və öz dominantlığını artırmaq istəyinin açıq ifadəsi kimi qiymətləndirilir.

Analitiklər, bu cür bəyanatların regionda gərginliyi daha da artıra biləcəyini qeyd edirlər. ABŞ-ın bölgədən çıxarılması çağırışları, Səudiyyə Ərəbistanı, BƏƏ və digər körfəz ölkələri kimi ABŞ müttəfiqlərinin təhlükəsizliyi ilə bağlı narahatlıqları gücləndirə bilər. Bu isə, regionda yeni təhlükəsizlik aranjmanlarına ehtiyac yarada bilər.

İran, özünü bölgənin əsas gücü kimi görür və xarici qüvvələrin müdaxiləsi olmadan regional məsələlərin həllini müdafiə edir. Xameneyinin açıqlaması, İranın Fars körfəzində ABŞ-ın hərbi varlığına qarşı uzunmüddətli mübarizəsinin bir hissəsidir. Tehran, bölgə ölkələri arasında əməkdaşlığı təşviq edərək, ABŞ-ın təsirini zəiflətməyə çalışır.

Beynəlxalq ictimaiyyət bu cür bəyanatlara diqqətlə yanaşır. Regionda sabitliyin təmin edilməsi, enerji təhlükəsizliyi və beynəlxalq dəniz yollarının qorunması baxımından böyük əhəmiyyət kəsb edir. Xameneyinin sözləri, Yaxın Şərqdə güc balansının dəyişməsi ehtimalını və gələcəkdə bölgədə yeni geosiyasi konfiqurasiyaların yaranacağını göstərir.

Rusiyanın Perm şəhərində ardıcıl partlayışlar baş verib. Hadisələr şəhər əhalisi arasında böyük təşvişə səbəb olub və yerli hakimiyyət orqanlarını genişmiqyaslı tədbirlər görməyə məcbur edib.

İlkin məlumatlara görə, partlayışlar əsasən yaşayış binalarında qaz sızması nəticəsində yaranıb. Bir neçə binada ciddi zədələr qeydə alınıb, bəzi tikililərin isə qismən dağıldığı bildirilir.

Fövqəladə hallar xidmətləri dərhal hadisə yerlərinə cəlb olunub. Yanğınsöndürənlər alovla mübarizə aparır, xilasedicilər isə dağıntılar altında qalanları axtarır.

Təhlükəsizlik tədbiri olaraq, partlayışların baş verdiyi ərazilərdə yaşayan minlərlə vətəndaşın təxliyəsinə başlanılıb. Sakinlər təhlükəsizlik məqsədilə müvəqqəti sığınacaqlara və ya qohumlarının yanına yerləşdirilir.

Şəhər rəhbərliyi vəziyyəti nəzarətdə saxlamaq üçün operativ qərargah yaradıb. Əhaliyə təhlükəsizlik qaydalarına ciddi riayət etmək və fövqəladə hallar xidmətlərinin göstərişlərinə əməl etmək tövsiyə olunur.

Hazırda hadisə yerlərində axtarış-xilasetmə işləri davam edir. Dağıntılar altında qalanların olub-olmadığı araşdırılır və zərərçəkənlərə ilkin tibbi yardım göstərilir.

Azərbaycanın bank sektorunda əmanətçilər üçün sevindirici xəbər var. Bu ilin birinci rübü ərzində banklarda yerləşdirilən depozitlər üzrə əmanətçilərin əldə etdiyi gəlirlər 350 milyon manatı ötüb ki, bu da ölkə iqtisadiyyatında müsbət dinamikadan xəbər verir.

Maliyyə bazarlarında müşahidə olunan sabitlik və əmanətlər üzrə cəlbedici faiz dərəcələri bu artımda əsaslı rol oynayıb. Vətəndaşlar və hüquqi şəxslər arasında banklara etibarın artması, həmçinin yığımların qorunması və artırılması istəyi depozitlərin həcminin artmasına səbəb olub.

Bu göstərici bank sisteminin sağlamlığını və dayanıqlığını bir daha təsdiqləyir. Əmanətçilərin gəlirlərinin artması, həm fərdi maliyyə rifahının yüksəlməsinə, həm də bankların kredit portfellərinin genişlənməsi üçün əlavə resursların yaranmasına imkan yaradır.

İqtisadçılar hesab edirlər ki, depozit gəlirlərindəki bu artım ölkədə makroiqtisadi sabitliyin qorunması və iqtisadi fəallığın yüksəlməsi ilə birbaşa əlaqəlidir. İnflyasiyanın nəzarətdə saxlanılması və milli valyutanın məzənnəsinin sabitliyi əmanətçilərin gəlirlərinin real dəyərini qoruyur.

Gəlirlərin bu səviyyəyə çatması, həmçinin əhalinin maliyyə savadlılığının artması və yığım mədəniyyətinin güclənməsi kimi müsbət tendensiyaları da əks etdirir. İnsanlar gələcək üçün yığım etməyin və maliyyə resurslarını effektiv idarə etməyin vacibliyini daha yaxşı anlayırlar.

Bank sektorunun bu cür uğurlu nəticələri, ölkənin ümumi iqtisadi inkişafına müsbət töhfə verir. Yüksək depozit bazası banklara real sektora daha çox investisiya yönəltməyə və sahibkarlığın inkişafına dəstək verməyə imkan verir.

Gözlənilir ki, bu müsbət tendensiya ilin sonuna qədər davam edəcək və bank əmanətçilərinin gəlirləri daha da artacaq. Bu, Azərbaycanın maliyyə sektorunun dayanıqlı inkişaf yolunda olduğunu göstərən mühüm bir indikator hesab edilir.

Azərbaycanda birinci sinfə şagird qəbulu prosesinə start verildi. Bu il də minlərlə uşaq məktəb həyatına qədəm qoyacaq və təhsilin ilk pilləsinə başlayacaq. Bu proses valideynlər üçün həm həyəcanlı, həm də məsuliyyətli bir dövrdür.

Təhsil Nazirliyinin müəyyən etdiyi qaydalara əsasən, qəbul əsasən elektron sistem vasitəsilə həyata keçirilir. Valideynlər müvafiq portal üzərindən övladlarını qeydiyyatdan keçirməli və tələb olunan sənədləri təqdim etməlidirlər. Bu mərhələdə diqqətli olmaq və bütün təlimatlara əməl etmək vacibdir.

Qəbul prosesi bir neçə mərhələdən ibarət ola bilər. Elektron qeydiyyatdan sonra bəzi məktəblərdə uşaqların məktəbə hazırlıq səviyyəsini müəyyən etmək üçün müsahibələr təşkil oluna bilər. Bu müsahibələr əsasən uşağın ümumi inkişafını və məktəbə adaptasiya bacarıqlarını qiymətləndirmək məqsədi daşıyır.

Valideynlər qəbul prosesi ilə bağlı bütün yenilikləri və elanları Təhsil Nazirliyinin rəsmi internet səhifəsi və ya müvafiq təhsil portalları vasitəsilə izləməlidirlər. Son qəbul tarixləri və sənəd qəbulu üçün son müddətlər barədə məlumatlı olmaq gecikmələrin qarşısını alacaq.

Unutmaq olmaz ki, birinci sinfə qəbul uşağın gələcək təhsil həyatının təməlini qoyur. Bu səbəbdən valideynlərin prosesə ciddi yanaşması, övladlarına dəstək olması və məktəbə adaptasiya dövründə onlara kömək etməsi böyük əhəmiyyət kəsb edir.

Bu ilki qəbul prosesində də şəffaflıq və bərabər imkanların təmin edilməsi əsas prinsiplərdən biridir. Hər bir uşağın layiqli təhsil almaq hüququ var və dövlət bu hüququn reallaşması üçün lazımi şəraiti yaradır.