Blog

Ukrayna qüvvələri Qara dənizdə Rusiyaya məxsus üç hərbi gəmini hədəf alaraq vurduğunu açıqlayıb. Bu hadisə, müharibənin dəniz cəbhəsində yeni və ciddi bir gərginlik dalğası yaradıb. Kiyevdən verilən məlumatlara görə, uğurlu əməliyyat nəticəsində Rusiya Hərbi Dəniz Donanmasının mühüm aktivlərinə zərbə endirilib.

Bu hücum, Rusiyanın Qara dənizdəki üstünlüyünü sarsıtmaq və təchizat yollarını pozmaq məqsədi daşıyan Ukrayna strategiyasının bir hissəsi kimi qiymətləndirilir. Vurulan gəmilərin növü və onlara dəyən zərərin miqyası barədə əlavə detallar hələlik açıqlanmayıb, lakin bu hadisənin Rusiyanın dənizdəki əməliyyat qabiliyyətinə ciddi təsir göstərəcəyi gözlənilir.

Qara dəniz müharibənin əvvəlindən bəri hər iki tərəf üçün strateji əhəmiyyət kəsb edir. Ukrayna, dronlar və raketlər vasitəsilə Rusiyanın dəniz donanmasına qarşı effektiv hücumlar həyata keçirərək, Rusiyanı Krım yarımadası yaxınlığındakı bazalarından geri çəkilməyə məcbur edib. Bu son hücum da həmin uğurlu strategiyanın davamı kimi görünür.

Hadisənin beynəlxalq rezonansı da böyükdür. Bir çox hərbi analitik, bu cür hücumların müharibənin gedişatına təsirini və Qara dənizdəki gərginliyi daha da artıracağını proqnozlaşdırır. Rusiyadan isə bu iddialara hələlik rəsmi reaksiya verilməyib.

Ukrayna rəsmiləri, dənizdəki bu uğurların cəbhə xəttindəki vəziyyətə də müsbət təsir edəcəyini, Rusiyanın logistik təchizatını çətinləşdirəcəyini və işğalçı qüvvələrin əməliyyat imkanlarını məhdudlaşdıracağını vurğulayır. Bu, Ukraynanın müdafiə qabiliyyətini gücləndirmək üçün atılan mühüm addımlardan biridir.

İran prezidentliyinə namizəd Məsud Pezeshkian ölkəsinin hərbi gücünə toxunaraq, İran ordusunun ölkəni hər cür təhlükədən müdafiə etməyə tam hazır olduğunu bəyan edib. Onun bu açıqlaması seçki kampaniyası dövründə milli təhlükəsizlik məsələlərinin gündəmə gətirilməsinin əhəmiyyətini vurğulayır.

Pezeshkian, İran İslam Respublikasının müdafiə qabiliyyətinin yüksək səviyyədə olduğunu və xarici təhdidlərə qarşı mübarizə aparmaq üçün bütün lazımi resurslara malik olduğunu bildirib. Bu bəyanat regionda artan gərginliklər fonunda İranın mövqeyini bir daha nümayiş etdirir.

Namizədin sözlərinə görə, İran ordusu yalnız ölkənin sərhədlərini qorumaqla kifayətlənmir, həm də daxili sabitliyin təmin edilməsində mühüm rol oynayır. O, xalqın müdafiə qüvvələrinə olan etimadının vacibliyini qeyd edib.

Pezeshkian, İranın hərbi doktrinasının müdafiə xarakteri daşıdığını və heç bir ölkəyə qarşı təcavüzkar niyyətləri olmadığını vurğulayıb. Lakin o, ölkənin milli maraqlarını qorumaq üçün hər cür müdafiə tədbirlərinin görüləcəyinə işarə edib.

Bu bəyanat, Pezeshkianın seçki proqramında milli müdafiə və təhlükəsizlik məsələlərinə xüsusi yer ayırdığını göstərir. Onun bu mövqeyi seçicilər arasında ölkənin müdafiə gücünə olan inamı artırmaq məqsədi daşıyır.

İranda internet xidmətlərinin kəsilməsi artıq 50 gündür ki, davam edir. Bu uzunmüddətli qaranlıq ölkə vətəndaşlarının gündəlik həyatında ciddi problemlər yaradır və informasiya əldə etmə imkanlarını məhdudlaşdırır.

Ölkədə internetə çıxışın məhdudlaşdırılması adətən genişmiqyaslı etiraz aksiyaları zamanı hökumət tərəfindən tətbiq edilən bir tədbirdir. Bu dəfə də kəsintinin son aylarda davam edən xalq narazılıqları ilə əlaqəli olduğu güman edilir.

Vətəndaşlar sosial media vasitəsilə ünsiyyət qurmaqda, xəbərləri izləməkdə və hətta bank əməliyyatları kimi zəruri xidmətlərdən istifadə etməkdə çətinlik çəkirlər. Biznes sahəsində fəaliyyət göstərən sahibkarlar isə onlayn satış və xarici tərəfdaşlarla əlaqə qurmaqda böyük itkilərlə üzləşirlər.

İnternetin kəsilməsi nəticəsində İranın beynəlxalq aləmdən təcrid olunması daha da dərinləşir. Bu vəziyyət dünya ictimaiyyətinin ölkədə baş verən hadisələr haqqında dəqiq və vaxtında məlumat almasını çətinləşdirir, insan haqları təşkilatlarının narahatlığını artırır.

Mütəxəssislər bu cür uzunmüddətli internet kəsintilərinin ölkə iqtisadiyyatına vurduğu zərərin milyonlarla dollarla ölçüldüyünü qeyd edirlər. Eyni zamanda, bu, vətəndaşların söz azadlığı və informasiya əldə etmək hüququnun kobud şəkildə pozulması kimi qiymətləndirilir.

Türkiyə Silahlı Qüvvələrinin yüksək rütbəli generalı Liviyada keçirilən hərbi təlimlərdə iştirak edib. Bu mühüm iştirak, Ankara ilə Tripoli arasında mövcud olan müdafiə əməkdaşlığının daha da dərinləşdiyini və gücləndiyini bir daha nümayiş etdirir.

Keçirilən təlimlər, Liviya ordusunun döyüş qabiliyyətini artırmaq, müasir hərbi texnika və taktikalardan istifadə bacarıqlarını inkişaf etdirmək, eləcə də iki ölkə arasında hərbi koordinasiyanı maksimum səviyyəyə çatdırmaq məqsədi daşıyır. Türkiyə, Liviyada sabitliyin və təhlükəsizliyin təmin edilməsində əsas tərəfdaşlardan biri kimi çıxış edir.

Generalın təlimlərdəki şəxsi iştirakı, Türkiyənin Liviyadakı hərbi missiyasının və bu ölkədəki mövcudluğunun strateji əhəmiyyətini vurğulayır. Ankara, 2019-cu ildə imzalanmış təhlükəsizlik və hərbi əməkdaşlıq sazişi çərçivəsində Liviya Milli Razılıq Hökumətinə (MRH) dəstəyini ardıcıl olaraq davam etdirir.

Bu cür yüksək səviyyəli iştirak, təkcə hərbi təlimlərin praktiki tərəfini deyil, həm də mühüm siyasi və diplomatik mesajları ehtiva edir. Bu, bölgədəki digər aktorlara Türkiyənin Liviyadakı maraqlarının ciddiliyini və bu ölkənin gələcəyinə verdiyi dəstəyi açıq şəkildə göstərir.

Liviya, zəngin enerji resursları və Aralıq dənizindəki strateji coğrafi mövqeyi ilə regional və beynəlxalq güclərin maraq dairəsindədir. Türkiyənin bu ölkədəki fəaliyyəti, Şərqi Aralıq dənizindəki geosiyasi balans və regional təhlükəsizlik üçün də böyük əhəmiyyət kəsb edir.

Təlimlərin gedişatı zamanı müxtəlif ssenarilər üzrə əməliyyatlar icra edilib, hərbi qüvvələrin birgə fəaliyyət bacarıqları təkmilləşdirilib. Bu, Liviya ordusunun modernləşdirilməsi prosesinə və ölkənin müdafiə qabiliyyətinin gücləndirilməsinə mühüm töhfə verir.

Azərbaycanın hüquq-mühafizə orqanları, xüsusilə Dövlət Təhlükəsizliyi Xidməti (DTX) və Dövlət Sərhəd Xidməti (DSX) tərəfindən həyata keçirilən uğurlu birgə əməliyyat nəticəsində külli miqdarda narkotik vasitə dövriyyədən çıxarılıb.

Əməliyyat zamanı ölkə ərazisinə qanunsuz yollarla gətirilmiş və satışa çıxarılması planlaşdırılan böyük həcmdə narkotik maddələr aşkarlanıb. Bu, dövlətimizin narkotik vasitələrin qanunsuz dövriyyəsinə qarşı qətiyyətli mübarizəsinin növbəti bariz nümunəsidir.

Məlumatlara görə, əməliyyat zamanı ümumilikdə 16 kiloqramdan artıq marixuana və 3500 ədəd metamadon həbi müsadirə edilib. Bu qədər narkotik maddənin ələ keçirilməsi minlərlə insanın həyatını zəhərləyə biləcək böyük bir cinayət şəbəkəsinin fəaliyyətinin qarşısını alıb.

DTX və DSX əməkdaşlarının peşəkarlığı və əlaqəli fəaliyyəti sayəsində cinayətkarların planları alt-üst edilib. Narkotiklərin ölkəyə daxil olmasının qarşısının alınması milli təhlükəsizliyimiz və cəmiyyətimizin sağlamlığı üçün həyati əhəmiyyət kəsb edir.

Azərbaycan dövləti beynəlxalq terrorçuluq, transmilli mütəşəkkil cinayətkarlıq və narkotik vasitələrin qanunsuz dövriyyəsi ilə mübarizədə hər zaman prinsipial mövqe nümayiş etdirir. Bu cür əməliyyatlar ölkəmizin bu sahədəki qətiyyətini bir daha təsdiqləyir.

Hüquq-mühafizə orqanları tərəfindən bu istiqamətdə mütəmadi olaraq preventiv tədbirlər həyata keçirilir və cinayətkar qrupların ifşası üçün davamlı işlər aparılır. Saxlanılan şəxslər barəsində qanunvericiliyə uyğun olaraq müvafiq tədbirlər görüləcəkdir.

İranın Ali Milli Təhlükəsizlik Şurası ABŞ-ın yeni təkliflərinə hələ də cavab verilmədiyini təsdiqləyib. Bu açıqlama, iki ölkə arasında davam edən gərginlik fonunda diplomatik səylərin kritik mərhələsində verilib və beynəlxalq ictimaiyyətin diqqətini cəlb edib.

Vaşinqton tərəfindən irəli sürülən bu təkliflərin mahiyyəti barədə rəsmi məlumat verilməsə də, onların nüvə proqramı, sanksiyaların ləğvi və regional təhlükəsizlik məsələləri ilə bağlı olduğu güman edilir. Uzun müddətdir ki, dayanıqlı həll yolları tapmaq cəhdləri davam edir, lakin irəliləyişlər ləng gedir.

Tehranın cavab verməməsi, İranın bu təklifləri yetərli hesab etməməsi və ya daxili məsləhətləşmələrin hələ də davam etməsi ilə əlaqədar ola bilər. İran rəsmiləri daha əvvəl də Vaşinqtondan etibarlı zəmanətlər və sanksiyaların tam şəkildə ləğvini tələb etdiklərini bildirmişdilər.

Bu vəziyyət, ABŞ və İran arasında nüvə sazişini canlandırmaq və ya yeni bir razılaşmaya nail olmaq cəhdlərini daha da mürəkkəbləşdirir. Danışıqların gələcəyi qeyri-müəyyən olaraq qalır və bu, regionda və beynəlxalq arenada narahatlıq yaradır.

Analitiklər hesab edirlər ki, Tehranın bu cür ləngiməsi danışıq masasında öz mövqeyini gücləndirmək və ya ABŞ-dan daha əlverişli şərtlər əldə etmək məqsədi daşıya bilər. Lakin bu strategiya, həm də diplomatik çıxılmaz vəziyyətə səbəb ola bilər.

Ali Milli Təhlükəsizlik Şurasının bəyanatı, İranın xarici siyasətində mühüm rol oynayan bu qurumun mövqeyini əks etdirərək, Tehranın hazırkı danışıq strategiyasının əsas göstəricisi kimi qəbul edilir.

ABŞ tərəfindən hələlik bu bəyanata rəsmi cavab verilməyib. Lakin Vaşinqtonun növbəti addımları və İranın yekun qərarı yaxın gələcəkdə regionun siyasi mənzərəsini formalaşdıra bilər.