Blog

İranın ABŞ ilə birbaşa danışıqlarda iştirak etməmək qərarı hələlik dəyişməyib. Bu barədə İranın yarı-rəsmi “Tasnim” xəbər agentliyi məlumat yayıb.

Qeyd olunur ki, Tehranın bu mövqeyi Vaşinqtonla münasibətlərdə uzun müddətdir davam edən gərginliyin fonunda xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. İran rəsmiləri dəfələrlə bəyan ediblər ki, ABŞ-ın sanksiyaları davam etdiyi müddətcə hər hansı birbaşa danışıqlar mənasızdır.

“Tasnim” agentliyi İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusuna (SEPAH) yaxınlığı ilə tanınır və onun yaydığı məlumatlar Tehranın rəsmi mövqeyini əks etdirməsi baxımından mühüm hesab olunur. Agentlik bildirir ki, İranın ali rəhbərliyi bu məsələdə qətiyyətlidir.

Bu qərar, xüsusilə nüvə proqramı ilə bağlı beynəlxalq danışıqlar kontekstində diqqət çəkir. Bəzi analitiklər hesab edirlər ki, İran bu yolla ABŞ-a öz şərtlərini qəbul etdirmək üçün təzyiq göstərməyə çalışır.

ABŞ rəsmiləri isə dəfələrlə İranı danışıqlar masasına oturmağa çağırsalar da, Tehranın mövqeyində hələlik ciddi dəyişiklik müşahidə olunmur. Tərəflər arasında etimadsızlıq dərinləşməkdə davam edir.

Bu vəziyyət, Yaxın Şərqdə regional sabitlik üçün müəyyən risklər yaradır və beynəlxalq ictimaiyyətin narahatlığına səbəb olur. Ekspertlər hesab edirlər ki, tərəflər arasında birbaşa dialoqun olmaması gərginliyin daha da artmasına zəmin yarada bilər.

Azərbaycan və Türkiyə arasında hərbi təhsil sahəsində birgə fəaliyyətlər və əməkdaşlıq əlaqələrinin daha da gücləndirilməsi istiqamətində mühüm müzakirələr aparılıb. Bu görüşlər iki qardaş ölkənin müdafiə qabiliyyətinin artırılması və hərbi kadrların hazırlanması prosesində qarşılıqlı dəstəyin davamlılığını təmin etmək məqsədi daşıyır.

Strateji tərəfdaşlıq çərçivəsində Azərbaycan və Türkiyə arasında hərbi sahədə əməkdaşlıq xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Bu əməkdaşlıq təkcə hərbi təlimlər və texnologiya mübadiləsi ilə məhdudlaşmır, həm də hərbi təhsilin bütün pillələrini əhatə edir.

Müzakirələr zamanı hərbi təhsil müəssisələri arasında təcrübə mübadiləsi, müştərək təlim proqramlarının hazırlanması, tədris metodologiyalarının modernləşdirilməsi və heyət mübadiləsi məsələlərinə toxunulub. Hədəf, hər iki ölkənin hərbi qulluqçularının beynəlxalq standartlara uyğun yüksək səviyyədə hazırlanmasını təmin etməkdir.

Bu əməkdaşlıq sayəsində Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin şəxsi heyəti Türkiyənin zəngin hərbi təhsil təcrübəsindən faydalanır, eyni zamanda Türkiyə hərbçiləri də Azərbaycanın Vətən müharibəsində qazandığı təcrübəni öyrənmək imkanı əldə edirlər. Bu, iki ordunun birgə fəaliyyət qabiliyyətini və interoperabelliyini artırır.

Gələcəkdə hərbi təhsil sahəsində əməkdaşlığın daha da genişləndirilməsi, yeni ixtisaslar üzrə birgə proqramların açılması və yüksək texnologiyalı hərbi təlim mərkəzlərinin yaradılması perspektivləri də nəzərdən keçirilib. Bu addımlar regional təhlükəsizliyə töhfə verəcəkdir.

Qeyd edək ki, Azərbaycan və Türkiyə arasında müdafiə sahəsində əməkdaşlıq “Bir millət, iki dövlət” prinsipinə əsaslanaraq davamlı olaraq inkişaf edir. Hərbi təhsil bu əlaqələrin təməl daşlarından biridir və onun gücləndirilməsi hər iki ölkənin milli maraqlarına xidmət edir.

Bu cür intensiv müzakirələr və əməkdaşlıq platformaları, hər iki ölkənin gələcək hərbi liderlərinin hazırlanmasında strateji əhəmiyyət kəsb edir və bölgədə sülhün və sabitliyin təminatına mühüm töhfələr verir.

İran prezidentliyinə namizəd Məsud Pezeşkian, ABŞ rəsmilərinin İranla bağlı ziddiyyətli yanaşmalarını sərt şəkildə tənqid edərək, bunu “acı bir mesaj” adlandırıb. Onun bu açıqlaması, iki ölkə arasındakı gərgin münasibətlərin fonunda diqqət çəkib və beynəlxalq arenada geniş əks-səda doğurub.

Pezeşkianın sözlərinə görə, Vaşinqtonun bəzi rəsmiləri bir tərəfdən İranla dialoq və əməkdaşlıq mesajları verərkən, digər tərəfdən ölkəyə qarşı sərt sanksiyalar tətbiq etməyə və təhdidkar ritorikanı davam etdirməyə üstünlük verir. Bu cür ikili standartlar, İran xalqı və rəhbərliyi arasında ABŞ-a qarşı inamsızlığı daha da artırır.

Namizəd vurğulayıb ki, bu ziddiyyətli siyasət, əslində İrana verilən acı bir mesajdır. Bu mesaj, ABŞ-ın həqiqi niyyətlərinin qeyri-müəyyənliyini, regional sabitliyə olan yanaşmasındakı çatışmazlıqları və etibarlı tərəfdaş olmaq istəmədiyini göstərir.

Pezeşkianın bu bəyanatı, İranın daxili siyasi gündəmində də mühüm yer tutur. Prezident seçkiləri ərəfəsində namizədlərin xarici siyasətə dair mövqeləri seçicilər üçün əsas amillərdən biridir. Onun bu cür açıqlamaları, İranın milli maraqlarını qorumaq əzmini nümayiş etdirir.

ABŞ-İran münasibətləri onilliklərdir ki, gərginliklərlə müşayiət olunur. Nüvə proqramı, regional təsir mübarizəsi və insan haqları məsələləri iki ölkə arasında dərin fikir ayrılıqlarına səbəb olub. Pezeşkianın son şərhləri bu mürəkkəb dinamikanın yeni bir təzahürüdür.

Bu açıqlamalar, beynəlxalq ictimaiyyəti də ABŞ-ın İran siyasətinə daha diqqətli yanaşmağa çağırır. Ziddiyyətli mesajlar regionda gərginliyi azalda bilməz, əksinə, sülh və sabitlik üçün yeni maneələr yarada bilər.

Pezeşkianın qeyd etdiyi kimi, ABŞ-ın bu yanaşması yalnız İran üçün deyil, bütövlükdə Yaxın Şərq regionu üçün narahatedici bir siqnaldır. Regionda etimadın bərpası və konstruktiv dialoqun təmin edilməsi üçün daha ardıcıl və şəffaf bir siyasətə ehtiyac var.

Azərbaycan xalqının qəlbində dərin iz buraxan Aprel döyüşlərinin qəhrəman şəhidləri, xüsusilə də Xüsusi Təyinatlı Qüvvələrin (XTQ) igid övladları bu gün böyük ehtiramla yad edilib. Vətən uğrunda canlarını fəda edən şəhidlərin xatirəsi ölkənin müxtəlif bölgələrində təşkil olunan anım mərasimlərində yüksək qiymətləndirilib.

Anım tədbirlərində şəhid ailələrinin üzvləri, döyüş yoldaşları, hərbi qulluqçular, ictimaiyyət nümayəndələri və rəsmi şəxslər iştirak ediblər. Mərasimlərdə şəhidlərin ruhuna dualar oxunub, onların xatirəsinə ucaldılmış abidələrə tər çiçəklər qoyulub və xatirə lövhələri ziyarət edilib.

Qeyd edək ki, 2016-cı ilin Aprel döyüşləri Azərbaycan Ordusunun qüdrətini, əsgər və zabitlərimizin döyüş ruhunu bütün dünyaya nümayiş etdirən şanlı səhifələrdən biridir. Məhz bu döyüşlərdə XTQ-nin qəhrəmanları düşmənə sarsıdıcı zərbələr endirərək bir sıra strateji əhəmiyyətli yüksəklikləri azad etmiş, Vətənimizin ərazi bütövlüyü uğrunda mübarizəyə böyük töhfə vermişlər.

Çıxış edənlər şəhidlərin misilsiz qəhrəmanlığından, onların Vətənə olan sonsuz sevgisindən bəhs edərək, gənc nəsillərə örnək olacaq fədakarlıqlarını vurğulayıblar. Bildirilib ki, şəhidlərimizin qanı bahasına qazanılan zəfərlər heç vaxt unudulmayacaq və onların xatirəsi daim əziz tutulacaqdır.

Dövlətimiz şəhid ailələrinə və müharibə veteranlarına hər zaman böyük diqqət və qayğı ilə yanaşır. Bu cür anım mərasimləri də Vətən uğrunda canından keçən qəhrəmanlarımıza olan sonsuz minnətdarlığın və onların irsinə sahib çıxmağın bariz nümunəsidir.

Aprel şəhidlərinin xatirəsi Azərbaycan xalqının qəlbində əbədi yaşayacaq, onların qəhrəmanlığı gələcək nəsillər üçün Vətən sevgisinin və fədakarlığının simvolu olaraq qalacaqdır.

ABŞ Prezidenti İranla bağlı sarsıdıcı xəbərdarlıq edib. O bildirib ki, əgər regionda gərginliyin azaldılmasına dair mövcud “atəşkəs” və ya anlaşmalar pozularsa, nəticələr ağır olacaq və “çoxlu bombalar partlayacaq”. Bu bəyanat beynəlxalq ictimaiyyətdə ciddi narahatlıqlara səbəb olub.

Prezidentin sözləri, Yaxın Şərqdə onsuz da kövrək olan sülhün qorunması ilə bağlı Vaşinqtonun dərin narahatlığını əks etdirir. Regionda İranla müttəfiq qruplar arasında artan gərginlik fonunda bu cür xəbərdarlıqlar vəziyyətin nə qədər həssas olduğunu bir daha göstərir.

Bəyanatın konkret hansı “atəşkəs”ə istinad etdiyi tam aydın deyil, lakin ümumi olaraq regionda münaqişənin daha da dərinləşməməsi üçün mövcud olan qeyri-rəsmi razılaşmalara və ya de-eskalasiya səylərinə işarə etdiyi düşünülür. ABŞ rəsmiləri uzun müddətdir ki, regionda sabitliyin qorunmasının vacibliyini vurğulayırlar.

Analitiklər hesab edirlər ki, ABŞ Prezidentinin bu cür kəskin ifadələr işlətməsi, Tehranın regional siyasətindəki dəyişikliklərə və ya nüvə proqramı ilə bağlı narahatlıqlara cavab ola bilər. Vaşinqtonun məqsədi, gərginliyi artırmaq əvəzinə, potensial eskalasiyanın qarşısını almaq üçün İranı xəbərdar etməkdir.

Bu xəbərdarlıq, həmçinin, Yaxın Şərqdəki müttəfiqlərinə ABŞ-ın regiondakı təhlükəsizlik öhdəliklərini bir daha xatırladır. ABŞ-ın regionda hərbi mövcudluğu və diplomatik səyləri, gərginliyin nəzarətdən çıxmasının qarşısını almaq üçün mühüm rol oynayır.

Beynəlxalq münasibətlər üzrə ekspertlər, bu bəyanatın Tehran tərəfindən necə qarşılanacağını yaxından izləyirlər. İranın cavabı, regiondakı gələcək hadisələrin inkişafı üçün mühüm əhəmiyyət kəsb edəcək.