Blog

Ukrayna Silahlı Qüvvələri Rusiyanın Samara vilayətinə pilotsuz uçuş aparatları (PUA) ilə zərbələr endirib. Bu hücumlar, müharibənin başlanğıcından bəri Ukraynanın Rusiyanın dərinliklərindəki hədəflərə qarşı artan PUA hücumları strategiyasının bir hissəsi olaraq qiymətləndirilir.

Rusiya Müdafiə Nazirliyinin məlumatına görə, hava hücumundan müdafiə sistemləri bir neçə PUA-nı zərərsizləşdirib. Lakin hücum nəticəsində Samara vilayətindəki bəzi obyektlərdə partlayışlar və yanğınlar baş verdiyi barədə yerli mənbələr məlumat yayıb. Hücumun əsas hədəflərinin hərbi infrastruktur və enerji obyektləri, xüsusilə neft emalı zavodları olduğu ehtimal edilir.

Samara vilayəti Ukrayna sərhədindən xeyli uzaqlıqda yerləşir ki, bu da Kiyevin uzunmənzilli PUA imkanlarının genişləndiyini göstərir. Bu cür hücumlar Rusiyanın hərbi və iqtisadi potensialına zərbə vurmaq, eləcə də cəbhə xəttindəki təzyiqi azaltmaq məqsədi daşıyır.

Son aylarda Ukrayna Rusiyanın neft emalı zavodlarına və enerji infrastrukturuna qarşı ardıcıl PUA hücumları həyata keçirir. Bu hücumlar Rusiyanın yanacaq istehsalını və ixracını pozmağa yönəlib ki, bu da Moskvanın müharibəni maliyyələşdirmə qabiliyyətinə təsir göstərə bilər.

Hücumun nəticələri və dəyən zərərlə bağlı dəqiq məlumatlar hələlik açıqlanmayıb. Rusiya rəsmiləri adətən bu cür hücumların nəticələrini minimuma endirməyə çalışır, lakin müstəqil mənbələr bəzən daha ciddi zərərlər barədə xəbər verir.

Bu hadisə, Ukrayna müharibəsinin strateji dərinliyinin artdığını və tərəflərin bir-birinin arxa cəbhəsini hədəf almağa davam etdiyini bir daha nümayiş etdirir. Beynəlxalq müşahidəçilər, bu cür hücumların münaqişənin daha da gərginləşməsinə səbəb ola biləcəyi barədə xəbərdarlıq edirlər.

ABŞ rəsmiləri İran İslam Respublikasına qarşı iqtisadi təzyiq siyasətinin davam etdiriləcəyini bəyan ediblər. Vaşinqton Tehranın nüvə proqramı, regionda sabitliyi pozan fəaliyyətləri və insan haqları pozuntuları ilə bağlı narahatlığını ifadə edərək, bu təzyiqlərin əsas məqsədinin İranın davranışlarında dəyişiklik etmək olduğunu vurğulayır.

Bu siyasət, əsasən, neft ixracı, bank sektoru və digər strateji sahələri hədəf alan genişmiqyaslı sanksiyalar vasitəsilə həyata keçirilir. ABŞ administrasiyası hesab edir ki, bu tədbirlər İranın regiondakı proksi qrupları maliyyələşdirmək və nüvə silahı inkişaf etdirmək imkanlarını məhdudlaşdırır.

İran isə bu sanksiyaları öz suverenliyinə qəsd kimi qiymətləndirir və daxili işlərinə müdaxilə hesab edir. Tehran rəsmiləri dəfələrlə bəyan ediblər ki, ölkənin nüvə proqramı sülhməramlı məqsədlər daşıyır və regiondakı fəaliyyətləri milli təhlükəsizlik maraqları çərçivəsindədir.

Beynəlxalq arenada ABŞ-ın İrana qarşı təzyiq siyasəti müxtəlif reaksiyalarla qarşılanır. Bəzi müttəfiqlər Vaşinqtonun mövqeyini dəstəkləsə də, digərləri, xüsusilə Avropa ölkələri, dialoq və diplomatik həll yollarının üstünlüyünü vurğulayırlar. Çin və Rusiya isə ABŞ-ın birtərəfli sanksiyalarını pisləyərək, onların beynəlxalq hüquqa zidd olduğunu iddia edirlər.

İqtisadi təzyiqlər İranın iqtisadiyyatına ciddi zərbə vuraraq, inflyasiyanın artmasına, milli valyutanın dəyərsizləşməsinə və işsizliyin yüksəlməsinə səbəb olub. Bu vəziyyət, ölkə daxilində sosial narazılıqların artmasına da gətirib çıxarıb, lakin İran hökuməti hələlik öz siyasətində əsaslı dəyişikliklərə getməyib.

Gələcəkdə ABŞ-ın İrana qarşı siyasətinin necə inkişaf edəcəyi, regiondakı gərginliyin azalıb-azalmayacağı və diplomatik yolların açılıb-açılmayacağı maraq doğurur. Lakin hazırkı vəziyyət göstərir ki, Vaşinqton Tehran üzərindəki təzyiq rıçaqlarını əlində saxlamaqda qərarlıdır.

Türkiyədə siyasi gündəmi silkələyən hadisə baş verib. Ölkənin bir bələdiyyə sədri hüquq-mühafizə orqanları tərəfindən həbs edilib. Bu xəbər qısa zamanda ictimaiyyətdə geniş rezonans doğurub və yerli mediada əsas müzakirə mövzularından birinə çevrilib.

Həbsin səbəbləri ilə bağlı ilkin məlumatlar mətbuata sızsa da, rəsmi açıqlama hələ verilməyib. Lakin iddialara görə, bələdiyyə sədrinin adı korrupsiya, vəzifə səlahiyyətlərindən sui-istifadə və ya təşkilatlanmış cinayətkar qruplarla əlaqələrdə hallanır. Bu iddialar genişmiqyaslı istintaqın başlanmasına səbəb olub.

Türkiyənin ədliyyə sistemində son illər korrupsiyaya qarşı mübarizənin gücləndiyi müşahidə olunur. Bu çərçivədə, yüksək vəzifəli şəxslərin istintaqa cəlb edilməsi halları artmaqdadır. Həmin bələdiyyə sədrinin həbsi də bu mübarizənin bir hissəsi kimi qiymətləndirilir və hökumətin şəffaflıq siyasətinin davamı kimi təqdim olunur.

Hazırda həbs olunan şəxs barəsində istintaq tədbirləri davam etdirilir. Prokurorluq tərəfindən irəli sürülən ittihamların əsaslı olub-olmadığı məhkəmə tərəfindən araşdırılacaq. Qanunlara görə, hər kəs məhkəmənin qərarına qədər təqsirsiz sayılır və bu prinsip istintaq prosesində əsas götürülür.

Bu hadisə ölkənin siyasi dairələrində də geniş müzakirələrə səbəb olub. Müxalifət partiyaları hökuməti şəffaflığa və bütün məlumatların ictimaiyyətə açıqlanmasına çağırdığı halda, iqtidar tərəfi hüquqi proseslərin tam müstəqil şəkildə aparıldığını və heç bir siyasi müdaxilənin olmadığını vurğulayır.

Bələdiyyə sədrinin həbsi yerli idarəetmə orqanlarında da müəyyən gərginlik yaradıb. Yaxın günlərdə bu məsələ ilə bağlı daha ətraflı məlumatların, o cümlədən həbsin konkret səbəbləri və istintaqın gedişatı barədə rəsmi açıqlamaların ictimaiyyətə çatdırılması gözlənilir.

ABŞ Ağ Evi yüksək səviyyəli rəsmi Vensin Pakistana, xüsusən də İslamabada planlaşdırılan səfərinin ləğv edildiyini təsdiqləyib. Bu xəbər beynəlxalq münasibətlər dairələrində geniş rezonans doğurub və səfərin niyə təxirə salındığı ilə bağlı suallar yaradıb.

Vensin İslamabada səfərinin ləğvi, Vaşinqton və İslamabad arasında davam edən diplomatik əlaqələr fonunda diqqət çəkib. Belə bir səfərin təxirə salınması adətən iki ölkə arasındakı münasibətlərin həssaslığını və ya regional vəziyyətdəki dəyişiklikləri əks etdirə bilər.

ABŞ və Pakistan uzun müddətdir ki, strateji tərəfdaşlar olsalar da, onların münasibətləri bəzən mürəkkəb və gərgin olub. Terrorla mübarizə, regional təhlükəsizlik və iqtisadi əməkdaşlıq hər iki ölkənin gündəmində əsas yer tutur.

Səfərin ləğvinin arxasında yatan səbəblər barədə Ağ Evdən hələlik ətraflı məlumat verilməyib. Bu cür təxirə salmalar adətən diplomatik protokollar, təhlükəsizlik mülahizələri və ya planlaşdırma problemləri ilə əlaqədar ola bilər.

Analitiklər bu hadisənin ABŞ-ın Cənubi Asiya siyasətinə və Pakistanla gələcək əlaqələrinə necə təsir edəcəyini yaxından izləyirlər. Səfərin gələcəkdə baş tutub-tutmayacağı və ya ləğvin daimi olub-olmadığı hələlik bəlli deyil.

Bu hadisə, həmçinin, regionda baş verən digər geosiyasi proseslər kontekstində dəyərləndirilir. Vaşinqtonun bu addımı, bəzi müşahidəçilər tərəfindən Pakistanın regional siyasətindəki mövqeyi ilə əlaqələndirilə bilər.

Gözləntilər odur ki, yaxın zamanlarda Ağ Ev və ya ABŞ Dövlət Departamenti səfərin ləğvinin səbəbləri barədə daha aydın bir açıqlama verəcək. Bu açıqlama, iki ölkə arasındakı münasibətlərin gələcək istiqamətini müəyyən etməyə kömək edəcək.