Blog

ABŞ-ın keçmiş prezidenti və 2024-cü il seçkilərində Respublikaçılar Partiyasından əsas namizəd Donald Tramp Avropa ilə bağlı sərt xəbərdarlıq edib. O, aprelin 21-də verdiyi açıqlamada Avropanın “özünü nizamlamasa”, yox ola biləcəyini bildirib. Bu bəyanat beynəlxalq siyasi dairələrdə geniş müzakirələrə səbəb olub.

Trampın bu fikirləri, xüsusilə ABŞ-ın Avropa ilə münasibətlərinin gələcəyi fonunda diqqət çəkir. Onun prezidentliyi dövründə də Avropa ölkələri ilə ticarət və müdafiə xərcləri ilə bağlı mübahisəli mövqeləri olmuşdu. Bu yeni xəbərdarlıq, onun potensial ikinci prezidentliyi dövründə də oxşar siyasətin davam edə biləcəyinin işarəsi kimi qəbul edilir.

Keçmiş prezidentin “özünü nizamlamasa” ifadəsi, Avropanın daxili siyasətində, iqtisadiyyatında və ya miqrasiya məsələlərində müəyyən dəyişikliklər etməsinə işarə kimi şərh olunur. Lakin Tramp bəyanatında hansı spesifik sahələri nəzərdə tutduğunu dəqiqləşdirməyib, bu da müxtəlif yozumlara yol açıb.

Analitiklər Trampın bu cür kəskin bəyanatlarının həm daxili auditoriyaya, həm də beynəlxalq tərəfdaşlara ünvanlandığını qeyd edirlər. Onun seçki kampaniyası çərçivəsində səsləndirdiyi fikirlər, ABŞ-ın xarici siyasətində potensial dəyişikliklərin konturlarını cızır və qlobal geosiyasi mənzərəyə təsir edə bilər.

Avropa liderləri və siyasi xadimləri hələlik Trampın bu son açıqlamasına rəsmi reaksiya verməyiblər. Lakin bu cür bəyanatlar, transatlantik əlaqələrin gələcəyi ilə bağlı narahatlıqları artırır və Avropanın öz müdafiə və təhlükəsizlik strategiyalarını yenidən nəzərdən keçirməsinə təkan verə bilər.

Trampın siyasi ritorikasının bir hissəsi olan bu cür kəskin xəbərdarlıqlar, onun “Əvvəlcə Amerika” şüarı altında yürütdüyü siyasətin davamı kimi qiymətləndirilir. O, ABŞ-ın maraqlarını hər şeydən üstün tutaraq, müttəfiqlərdən də öz öhdəliklərini tam yerinə yetirmələrini tələb edir.

İran İslamabadda keçirilməsi planlaşdırılan danışıqlara qatılmayacaq. Bu barədə “Tasnim” agentliyi məlumat yayıb.

Məlumata görə, sabah baş tutması gözlənilən görüşlər təxirə salınıb. İran nümayəndə heyətinin Pakistan paytaxtına səfəri ləğv edilib.

Bu qərar regional əməkdaşlıq və ikitərəfli münasibətlər kontekstində gözlənilən danışıqların gələcəyi ilə bağlı suallar doğurur.

Danışıqların təxirə salınmasının dəqiq səbəbləri barədə ətraflı məlumat verilməsə də, bu addım iki ölkə arasında diplomatik gündəmdə müəyyən dəyişikliklərin baş verdiyini göstərir.

Ekspertlər, bu cür təxirə salınmaların adətən tərəflər arasında müəyyən fikir ayrılıqları və ya daxili siyasi gündəmlə əlaqəli ola biləcəyini qeyd edirlər.

Gözlənilir ki, yaxın zamanlarda danışıqların yeni tarixi və formatı ilə bağlı rəsmi açıqlamalar veriləcək.

Azərbaycanda yüksək vəzifəli şəxslərin, xüsusilə nazirlər və deputatların ali təhsilə qəbul imtahanlarında topladığı balların ictimaiyyətə açıqlanması tələbi yenidən gündəmə gəlib. Bu mövzu millət vəkili Səyyad Aranın bir müddət əvvəl cəmiyyətə ünvanladığı “sizlər də zəhmət çəkib, yaxşı oxuyardınız, yaxşı təhsil alardınız” tipli bəyanatından sonra daha da aktuallaşıb.

Dosentlərdən biri bu məsələ ilə bağlı açıq çağırış edərək, Dövlət İmtahan Mərkəzinin (DİM) sədri Məleykə Abbaszadədən nazirlərin və deputatların ali təhsilə qəbul imtahanlarında neçə bal topladığını açıqlamağı tələb edib. Bu tələb, cəmiyyətdə şəffaflıq və hesabatlılıq prinsiplərinin gücləndirilməsi istəyindən irəli gəlir.

Mütəxəssislər hesab edirlər ki, dövlət idarəçiliyində yüksək mövqelər tutan şəxslərin akademik keçmişi, xüsusilə ali təhsilə qəbul imtahanlarındakı nəticələri ictimai maraq doğurur. Bu məlumatların açıqlanması, həm dövlət qulluğuna qəbulda ləyaqət prinsipinin nə dərəcədə tətbiq olunduğunu göstərir, həm də gənc nəsil üçün motivasiya mənbəyi ola bilər.

Cəmiyyətdə formalaşan ümumi fikir ondan ibarətdir ki, liderlik mövqelərində olan şəxslərin təhsil göstəriciləri onların intellektual potensialı və qərar qəbul etmə bacarıqları haqqında müəyyən təsəvvür yaradır. Bu səbəbdən, belə məlumatların gizli saxlanılması şübhələrə yol açaraq, dövlət qurumlarına olan etibarı azalda bilər.

Məleykə Abbaszadənin rəhbərlik etdiyi DİM-in bu məsələyə necə yanaşacağı maraqla gözlənilir. Qurumun ölkədə təhsilin şəffaflığı və obyektivliyinin təmin olunmasında mühüm rolu nəzərə alınaraq, bu cür tələblərin diqqətdən kənar qalmaması vacibdir.

Nəticə etibarilə, nazirlər və deputatların ali təhsil ballarının açıqlanması tələbi, sadəcə bir məlumat istəyi deyil, həm də dövlət idarəçiliyində daha geniş şəffaflıq və hesabatlılıq çağırışının bir hissəsidir. Bu addım, cəmiyyətin dövlət qurumlarına inamını artırmaqla yanaşı, gələcək nəsillərə düzgün mesaj ötürmək baxımından da əhəmiyyətlidir.

Ermənistanda fəaliyyət göstərən “Qarabağ Beynəlxalq Hüquq Təşəbbüsü” təşkilatı, “Beynəlxalq və Müqayisəli Hüquq Mərkəzi” ilə birgə Azərbaycan Respublikasına qarşı beynəlxalq məhkəmə prosesinə başlayıb. Bu addım, Qarabağdan köçmüş bir qrup erməninin adından atılıb və regiondakı münaqişənin hüquqi müstəvidə yeni mərhələyə qədəm qoyduğunu göstərir.

Məlumata görə, iddiaçı tərəf Qarabağdan məcburi köçkün düşmüş ermənilərin hüquqlarının pozulduğunu iddia edir. Təşkilatlar bu məhkəmə işi vasitəsilə beynəlxalq hüquq normaları çərçivəsində müəyyən təzminat və ya digər hüquqi nəticələr əldə etməyə çalışır. Bu, post-münaqişə dövründə regionda yaranan yeni hüquqi mübahisələrdən biridir.

Bu cür hüquqi addımlar, Azərbaycanın 44 günlük Vətən müharibəsində ərazilərini azad etməsindən sonra yaranan yeni reallıqlar fonunda baş verir. Azərbaycan tərəfi dəfələrlə bəyan edib ki, Qarabağ Azərbaycanın ayrılmaz hissəsidir və bütün vətəndaşların, o cümlədən erməni əhalinin hüquqları ölkənin qanunları çərçivəsində təmin edilməlidir.

Azərbaycan rəsmiləri beynəlxalq məhkəmələrdə ölkənin mövqeyini qətiyyətlə müdafiə edəcəklərini bildirirlər. Bakı, bu cür iddiaların siyasi motivli olduğunu və beynəlxalq hüququn əsas prinsiplərinə, xüsusilə də dövlətlərin ərazi bütövlüyü prinsipini pozduğunu vurğulayır.

Bu məhkəmə prosesi Cənubi Qafqaz regionunda gərginliyi daha da artıra bilər və beynəlxalq hüquq müstəvisində aparılan bu mübarizə, regionda sülh və sabitliyin bərqərar olması istiqamətində atılan diplomatik addımlara da təsir göstərə bilər.

Təşkilatların bu addımı, Ermənistanın beynəlxalq platformalarda Azərbaycana qarşı təzyiq cəhdlərinin bir hissəsi kimi qiymətləndirilir. Azərbaycan tərəfi isə regionda sülhün və əməkdaşlığın bərqərar olması üçün konstruktiv dialoqun tərəfdarı olduğunu dəfələrlə bəyan edib və bu cür hüquqi təşəbbüslərin sülh prosesinə xidmət etmədiyini qeyd edir.

Avropa İttifaqı (Aİ) Gürcüstan hökumətinin müxalifətə və müstəqil mətbuata qarşı sərgilədiyi davranışa görə sanksiyalar tətbiq etməyə hazırlaşır. Brüsseldən verilən açıqlamalar Tiflisə ciddi xəbərdarlıq kimi qiymətləndirilir və ölkənin Avropa inteqrasiyası yolunda maneələr yarada bilər.

Bu qərar, Gürcüstanda son dövrlər qəbul edilən mübahisəli “Xarici Agentlər Qanunu” və bu qanuna qarşı keçirilən etiraz aksiyalarına qarşı sərt reaksiyalar fonunda gündəmə gəlib. Aİ rəsmiləri Tiflisin demokratik prinsiplərdən uzaqlaşmasından dərin narahatlıq ifadə ediblər.

Potensial sanksiyalar arasında viza məhdudiyyətləri, maliyyə yardımlarının dayandırılması və ya azaldılması, həmçinin yüksək rütbəli məmurlara qarşı fərdi tədbirlər ola bilər. Bu addımlar Gürcüstanın Avropa İttifaqına namizəd ölkə statusunu təhlükə altına qoya bilər.

Aİ, namizəd ölkələrdən demokratiya, insan hüquqları və qanunun aliliyi prinsiplərinə tam riayət etməyi tələb edir. Gürcüstanın bu prinsiplərdən yayınması, onun Avropa perspektivini sual altına qoyur və Brüsselin sərt reaksiyasına səbəb olur.

Brüssel, Gürcüstanın Avropa İttifaqına üzvlük yolunda irəliləməsi üçün islahatlara sadiq qalmasının vacibliyini vurğulayır. Lakin mövcud vəziyyət, bu öhdəliklərin pozulduğunu və ölkənin Aİ standartlarından uzaqlaşdığını göstərir.

Analitiklər hesab edirlər ki, Aİ-nin bu sərt mövqeyi, Gürcüstan hakimiyyətini öz siyasətinə yenidən baxmağa məcbur edə bilər. Əks təqdirdə, ölkənin beynəlxalq təcridi dərinləşə və onun gələcək inkişafına ciddi zərbə vura bilər.