Hindistanın qərb sahillərində aparılan dəniz dibi tədqiqatları zamanı elm dünyasını heyrətləndirən möhtəşəm bir kəşf edilib. Tədqiqatçılar, məlum insanlıq tarixinin xronologiyasını dəyişdirə biləcək nəhəng bir sualtı şəhər aşkar ediblər.
Sözcü qəzetinin verdiyi məlumata görə, bu qədim yaşayış yeri İndus Vadisi sivilizasiyasından minlərlə il əvvələ aid olan, piramidalardan daha qədim bir mədəniyyətə işarə edir. Kəşf edilən sualtı strukturlar 36 metr dərinlikdə yerləşir və təxminən 8 kilometr uzunluğundadır.
Bu nəhəng sualtı şəhərin tapılması, tarixdəki boşluqları doldurmaqla yanaşı, insan sivilizasiyasının inkişafı haqqında indiyə qədər qəbul edilmiş bir çox nəzəriyyəni yenidən gözdən keçirməyə vadar edir. Onun yaşı, müasir arxeologiyanın bildiyi ən qədim sivilizasiyaların tarixlərini belə geriyə çəkir.
Alimlər, bu kəşfin insanlığın keçmişi haqqında bildiklərimizi köklü şəkildə dəyişdirəcəyinə inanırlar. Sualtı arxeologiya sahəsindəki bu irəliləyiş, gələcəkdə daha bir çox sirli sivilizasiyanın üzə çıxmasına yol aça bilər.
Dünyanın müxtəlif coğrafiyalarında fərqli qidalanma vərdişləri mövcuddur. Bəzi bitkilər, xüsusilə də inkişaf etməkdə olan ölkələrdə, milyonlarla insanın gündəlik rasionunun əsasını təşkil edir. Bu bitkilərdən biri də kassavadır (manyok), hansı ki, dünya üzrə 500 milyondan çox insan tərəfindən çörək əvəzinə istehlak edilir.
Kassava, əsasən Afrika, Asiya və Latın Amerikasının tropik və subtropik bölgələrində geniş yayılmışdır. Quraqlığa davamlılığı və kasıb torpaqlarda belə böyümə qabiliyyəti sayəsində, bir çox cəmiyyət üçün həyati əhəmiyyətli bir qida mənbəyinə çevrilmişdir. Onun nişastalı kökləri enerji ilə zəngin olub, yerli əhalinin qida təhlükəsizliyini təmin edir.
Lakin bu qida mənbəyinin təhlükəli bir tərəfi də var. Kassavanın kökləri tərkibində sianogen qlükozidlər adlanan birləşmələr ehtiva edir ki, bunlar da çiy halda istehlak edildikdə insan orqanizmində zəhərli sianidə çevrilir. Bu səbəbdən, çiy kassava yemək ciddi sağlamlıq problemlərinə, hətta ölümlə nəticələnə bilər.
Bu təhlükəli xüsusiyyətinə baxmayaraq, kassava min illərdir ki, təhlükəsiz şəkildə istehlak edilir. Bunun sirri isə onun düzgün emal edilməsindədir. Yerli icmalar tərəfindən inkişaf etdirilən ənənəvi üsullar, o cümlədən qaynatma, bişirmə, qızartma, islatma və fermentasiya prosesləri sianid birləşmələrini effektiv şəkildə aradan qaldırır və bitkini insan istehlakı üçün təhlükəsiz edir.
Emal edilmiş kassava un, qlüten və ya digər qida məhsulları şəklində istifadə olunur. Məsələn, Braziliyada “farofa”, Afrikada “fufu” kimi məşhur yeməklərin əsas tərkib hissəsidir. O, həmçinin heyvan yemi və sənaye məqsədləri üçün (məsələn, bioyanacaq və ya yapışqan istehsalında) istifadə olunur, bu da onun iqtisadi dəyərini artırır.
Kassavanın becərilməsi və emalı bir çox cəmiyyətdə dərin mədəni və sosial əhəmiyyətə malikdir. Bu, sadəcə bir qida mənbəyi deyil, həm də nəsillər boyu ötürülən biliklərin, adət-ənənələrin və yaşayış tərzinin bir hissəsidir. Onunla bağlı biliklər, xüsusilə də çiy halda təhlükəli olması barədə məlumatlılıq, bu cəmiyyətlərin sağ qalması üçün vacibdir.
Nəticə etibarilə, kassava dünyanın ən əhəmiyyətli, lakin eyni zamanda ən təhlükəli qida bitkilərindən biridir. Düzgün emal edildikdə milyonlarla insanın həyatını xilas edən bir nemətə çevrilir, lakin diqqətsizlik və ya məlumatsızlıq halında ölümcül nəticələrə səbəb ola bilər. Bu, təbiətin bizə verdiyi həm böyük bir hədiyyə, həm də ciddi bir xəbərdarlıqdır.
Yaponiyada qeyri-adi bir hadisə yaşanıb. Filmlərin sonunu internet saytında əvvəlcədən açıqlayan bir şəxs həbs cəzasına məhkum edilib.
Sözügedən şəxs, izləyicilərin film təcrübəsini pozan bu hərəkətləri ilə böyük narazılığa səbəb olmuşdu. Onun fəaliyyəti, xüsusilə yeni çıxan və populyar filmlərə yönəlmişdi.
Yaponiya hüquq-mühafizə orqanları, bu cür hərəkətlərin müəllif hüquqlarının pozulması və ictimai asayişin pozulması kimi dəyərləndirilə biləcəyini bildirib.
Məhkəmənin qərarına əsasən, həmin şəxs müəyyən müddətə azadlıqdan məhrum edilib. Bu qərar, internetdə məzmun paylaşımı ilə bağlı məsuliyyətin artırılmasına dair ciddi bir mesaj olaraq qəbul edilir.
Hadisə, film sənayesi və internet istifadəçiləri arasında böyük müzakirələrə səbəb olub. Bir çoxları bu qərarı spoyler mədəniyyətinə qarşı atılmış əhəmiyyətli bir addım kimi qiymətləndirir.
Mütəxəssislər, bu cür halların gələcəkdə daha da artacağını və internetdə məzmunun qorunması ilə bağlı yeni qanunların qəbuluna ehtiyac duyulacağını vurğulayırlar.
Futbol dünyasının tanınmış simalarından Rafael Markes yığma komandalardan birinin baş məşqçisi vəzifəsinə rəsmi olaraq təyin edilib. Bu xəbər idman ictimaiyyətində geniş rezonans doğurub və Markesin məşqçilik karyerasında mühüm bir mərhələnin başlanğıcı kimi qəbul olunur.
Karyerası ərzində bir çox klublarda və milli komandasında uğurla çıxış edən Rafael Markes, futbolçu kimi zəngin təcrübəyə malikdir. Onun liderlik keyfiyyətləri, oyun intellekti və meydandakı nüfuzu yeni vəzifəsində ona böyük üstünlüklər qazandıracaq.
Bu təyinat, adı açıqlanmayan yığma komanda üçün yeni bir dövrün başlanğıcı deməkdir. Markesin rəhbərliyi altında komandanın hansı nəticələrə imza atacağı, oyun fəlsəfəsi və gələcək strategiyası böyük maraqla gözlənilir.
Rəsmi olaraq təsdiqlənən bu təyinat, Rafael Markesin məşqçilik yolunda irəlilədiyini göstərir. İdman dünyası onun bu yeni vəzifədəki fəaliyyətini yaxından izləyəcək və komandanın uğurlarına ümid edir.
İspaniya futbolunun tanınmış simalarından, “Real Madrid”in sabiq müdafiəçisi Alvaro Arbeloa klubun cari vəziyyəti ilə bağlı sərt və motivasiyaedici açıqlama verib. Onun sözlərinə görə, komanda qarşıdakı altı matçın hamısında qələbə qazanmaq məcburiyyətindədir. Bu bəyanat “Kral Klubu”nda həmişə yüksək olan tələblərin və qələbə mentalitetinin bariz nümunəsidir.
Arbeloa “Real Madrid”in hər zaman ən yüksək hədəflər uğrunda mübarizə apardığını və heç bir güzəştə getmədiyini vurğulayıb. Onun “6 matçın hamısında qalib gəlməliyik” ifadəsi, komandanın çətin bir dövrə girdiyini və ya mövsümün həlledici mərhələsinə qədəm qoyduğunu göstərir. Belə açıqlamalar adətən böyük oyunlar seriyası, çempionluq yarışı və ya Çempionlar Liqası kimi vacib turnirlər ərəfəsində səslənir.
Klubun keçmiş oyunçusu kimi, Arbeloa “Real Madrid”in dəyərlərini və azarkeşlərinin gözləntilərini yaxşı bilir. Onun bu cür açıqlaması, həm oyunçulara, həm də texniki heyətə bir növ xəbərdarlıq və motivasiya çağırışı kimi qəbul edilə bilər. Bu, komandanın hər bir üzvünün maksimum səy göstərməli olduğunu və heç bir matçı yüngülə almamalı olduğunu xatırladır.
Futbol dünyasında “Real Madrid” kimi nəhəng klublar üçün hər bir matçın əhəmiyyəti böyükdür. Xüsusilə də mövsümün vacib anlarında hər hansı bir xal itkisi çempionluq və ya digər mükafatlar uğrunda mübarizədə ciddi fəsadlara səbəb ola bilər. Arbeloa bu reallığı dilə gətirərək, komandanın qarşısında duran vəzifənin nə qədər ciddi olduğunu vurğulayır.
Bu cür açıqlamalar “Real Madrid”in daxili mədəniyyətinin bir hissəsidir. Klubun tarixində hər zaman qələbəyə köklənmiş bir yanaşma olub və Arbeloa kimi sabiq futbolçular bu ənənəni yaşatmağa çalışırlar. Onun sözləri komandanın qarşıdakı sınaqlara tam hazır olmasının vacibliyini bir daha diqqətə çatdırır.
Ermənistanın insan hüquqları müdafiəçisi Anahit Manasyan Bakıda saxlanılan Ruben Vardanyandan daxil olan müraciətə cavab verib. Bu addım, regionda insan hüquqları ilə bağlı həssas məsələlərin bir daha diqqət mərkəzinə gəlməsinə səbəb olub.
Tribuna.az-ın məlumatına görə, Manasyan Ermənistanın baş ombudsmanı kimi, saxlanılan şəxslərin hüquqlarının müdafiəsini özünün əsas vəzifələrindən biri hesab edir. Onun bu məsələyə münasibəti, beynəlxalq hüquq normaları çərçivəsində hər bir şəxsin əsas hüquq və azadlıqlarına hörmət edilməsinin vacibliyini vurğulayır.
Ruben Vardanyanın Bakıda həbsdə olması, onunla bağlı beynəlxalq təşkilatların və müxtəlif ölkələrin diqqətini cəlb edən bir mövzu olaraq qalır. Manasyanın cavabı, Vardanyanın çatdırdığı mesajın məzmunundan asılı olmayaraq, onun hüquqi statusu və saxlanma şəraiti ilə bağlı narahatlıqları əks etdirə bilər.
İnsan hüquqları müdafiəçisinin bu cür hallara müdaxiləsi, hər iki tərəfin beynəlxalq öhdəliklərinə əməl etməsinin vacibliyini bir daha önə çəkir. Belə hallarda şəffaflıq və ədalətli prosesin təmin edilməsi, regional sabitlik üçün də mühüm əhəmiyyət kəsb edir.
Manasyanın bu açıqlaması, Vardanyanın hüquqlarının müdafiəsi istiqamətində atılan növbəti addım kimi qiymətləndirilir. Gələcəkdə bu məsələnin necə inkişaf edəcəyi isə beynəlxalq ictimaiyyət tərəfindən yaxından izləniləcək.
Politoloq Armen Badalyan, Ermənistan Milli Məclisinin sədri Alen Simonyanın Türkiyəyə qarşı şantaj cəhdlərinin uğursuzluqla nəticələnəcəyini bəyan edib. Badalyan, Simonyanın bu addımlarının Ankaranı qorxutmaq məqsədi daşıdığını, lakin bunun heç bir fayda verməyəcəyini vurğulayıb.
Tribuna.az-ın məlumatına görə, Badalyan Simonyanın Türkiyəyə qarşı səsləndirdiyi bəyanatları regionda gərginliyi artırmağa xidmət edən, lakin real təsir gücü olmayan boş təhdidlər kimi qiymətləndirib. Onun sözlərinə görə, Türkiyə regionun güclü dövlətlərindən biridir və xarici siyasətini heç bir şantaj altında formalaşdırmır.
Simonyanın bu cür ritorikası, əsasən, daxili auditoriyaya hesablanıb və Ermənistandakı siyasi vəziyyətlə əlaqəli ola bilər. Lakin beynəlxalq münasibətlər kontekstində bu tip bəyanatlar yalnız etibarsızlığı artırır və dialoq imkanlarını azaldır.
Politoloq qeyd edib ki, Ermənistan-Türkiyə münasibətlərinin normallaşması prosesi onsuz da kövrəkdir və Simonyan kimi yüksək səviyyəli rəsmilərin bu cür provokativ çıxışları prosesə yalnız ziyan vurur. Türkiyənin regional siyasəti, xüsusilə Cənubi Qafqazda, sabitlik və əməkdaşlığa yönəlib.
Badalyan əlavə edib ki, Simonyanın Türkiyəni şantaj etmək cəhdləri Ankaranın mövqeyində heç bir dəyişikliyə səbəb olmayacaq. Əksinə, bu cür hərəkətlər Ermənistanın özünün beynəlxalq arenadakı imicini zədələyə bilər.
Ermənistanın regional siyasətinin daha konstruktiv istiqamətə yönəlməsi vacibdir. Şantaj və təhdidlər əvəzinə, dialoq və qarşılıqlı hörmətə əsaslanan yanaşma regionda sülh və sabitliyin təmin edilməsi üçün yeganə yoldur.
Avtomobil sənayesinin nəhəngi Ford, Birləşmiş Ştatlarda satılan 140 mindən çox Ranger modeli üçün genişmiqyaslı geri çağırma qərarı verdiyini açıqlayıb. Bu qərar, avtomobillərin naqil sistemlərindəki yerləşdirmə səhvlərindən qaynaqlanan ciddi təhlükəsizlik riskləri ilə əlaqədardır.
Şirkətdən verilən məlumata görə, bəzi Ranger pikaplarında naqillərin düzgün yerləşdirilməməsi nəticəsində qısaqapanma və ya həddindən artıq istilik yaranma ehtimalı mövcuddur. Bu vəziyyət, avtomobilin elektrik sistemində ciddi problemlərə yol aça bilər.
Xüsusilə, naqillərin sükan kolonu və ya digər metal hissələrlə təmasda olması zamanla izolyasiyanın zədələnməsinə səbəb ola bilər. Bu isə, yanğın riskini əhəmiyyətli dərəcədə artıraraq sürücülər və sərnişinlər üçün təhlükə yaradır.
Geri çağırma kampaniyası 2019-2023-cü illər arasında istehsal edilmiş Ford Ranger modellərini əhatə edir. Ford, təsirə məruz qalan avtomobil sahibləri ilə əlaqə saxlayaraq onları səlahiyyətli servis mərkəzlərinə dəvət edəcək.
Servis mərkəzlərində naqillərin vəziyyəti yoxlanılacaq, lazımi hallarda isə düzgün yerləşdirilməsi və ya dəyişdirilməsi işləri pulsuz həyata keçiriləcək. Şirkət, bu tədbirlərin müştərilərin təhlükəsizliyini təmin etmək üçün zəruri olduğunu vurğulayır.
Bu hadisə, avtomobil istehsalçılarının məhsul təhlükəsizliyinə nə qədər diqqət yetirməli olduğunu bir daha göstərir. Hər hansı bir istehsal qüsuru, böyük maliyyə itkiləri ilə yanaşı, marka imicinə də ciddi zərbə vura bilər.
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev aprelin 22-də Latviya Respublikasının Prezidenti Edqars Rinkeviçs ilə geniş tərkibdə görüş keçirib. Bakıda baş tutan bu yüksək səviyyəli görüş iki ölkə arasında mövcud əlaqələrin dərinləşdirilməsi və gələcək əməkdaşlıq perspektivlərinin müzakirəsi üçün mühüm platforma rolunu oynayıb.
Görüş zamanı Azərbaycan və Latviya arasında ikitərəfli münasibətlərin müxtəlif sahələri, o cümlədən siyasi, iqtisadi, ticarət, nəqliyyat, enerji və humanitar sahələrdə əməkdaşlığın genişləndirilməsi məsələləri ətraflı müzakirə edilib. Tərəflər həmçinin regional və beynəlxalq gündəmdə duran məsələlər barədə də fikir mübadiləsi aparıblar.
Prezident İlham Əliyev Azərbaycanın Latviya ilə strateji tərəfdaşlığa böyük önəm verdiyini vurğulayıb. O, iki ölkə arasında mövcud əlaqələrin dinamik inkişafından məmnunluğunu ifadə edərək, bu əlaqələrin daha da gücləndirilməsi üçün böyük potensialın olduğunu qeyd edib.
Latviya Prezidenti Edqars Rinkeviçs də öz növbəsində Azərbaycanla əlaqələrin inkişafına xüsusi diqqət yetirdiklərini bildirib. O, Azərbaycanın regionda oynadığı mühüm rolu yüksək qiymətləndirərək, qarşılıqlı faydalı əməkdaşlığın bütün sahələrdə genişləndirilməsinin vacibliyini vurğulayıb.
Görüşdə həmçinin beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində əməkdaşlıq, o cümlədən Avropa İttifaqı ilə Azərbaycan arasında tərəfdaşlıq məsələlərinə toxunulub. Tərəflər enerji təhlükəsizliyi və yaşıl enerji keçidi kimi qlobal çağırışlar fonunda birgə səylərin artırılmasının əhəmiyyətini qeyd ediblər.
Danışıqların yekununda iki ölkə rəhbərləri gələcək əlaqələrin inkişafı üçün konkret addımların atılması barədə razılığa gəliblər. Bu görüş Azərbaycan və Latviya arasında dostluq və əməkdaşlıq körpüsünü daha da möhkəmləndirəcək, ikitərəfli münasibətlərə yeni impuls verəcək.
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev və Latviya Respublikasının Prezidenti Edqars Rinkeviçs Bakıda mətbuata bəyanatlarla çıxış ediblər. Bu yüksək səviyyəli görüş iki ölkə arasında mövcud əməkdaşlıq əlaqələrinin daha da dərinləşdirilməsi baxımından xüsusi əhəmiyyət kəsb edir.
Prezidentlərin bəyanatları, əsasən, siyasi dialoqun gücləndirilməsi, iqtisadi əlaqələrin genişləndirilməsi və beynəlxalq arenada qarşılıqlı dəstəyin davam etdirilməsi kimi məsələləri əhatə edib. Liderlər ikitərəfli münasibətlərin cari vəziyyətini yüksək qiymətləndirərək, gələcək perspektivlər barədə fikirlərini bölüşüblər.
Görüş zamanı enerji təhlükəsizliyi, nəqliyyat dəhlizləri və rəqəmsal innovasiyalar sahəsində əməkdaşlıq imkanları müzakirə olunub. Hər iki dövlət başçısı bu sahələrdə potensial layihələrin həyata keçirilməsinin vacibliyini vurğulayıb.
Mədəniyyət və təhsil mübadiləsi də gündəmdə olub. Prezidentlər xalqlararası əlaqələrin möhkəmləndirilməsində mədəniyyət və təhsilin rolunu qeyd edərək, bu istiqamətdə birgə təşəbbüslərin dəstəklənməsinə hazır olduqlarını bildiriblər.
Azərbaycan və Latviya arasında diplomatik münasibətlər sabit və konstruktiv xarakter daşıyır. Bu görüş, həmçinin regional təhlükəsizlik məsələləri və beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində əməkdaşlıq perspektivləri barədə fikir mübadiləsi üçün platforma rolunu oynayıb.
Prezident İlham Əliyev və Prezident Edqars Rinkeviçsin Bakıdakı çıxışları, iki ölkə arasında strateji tərəfdaşlığın yeni mərhələyə qədəm qoyduğunun əyani sübutudur. Gələcəkdə əməkdaşlığın daha da genişlənəcəyi gözlənilir.
