Blog

Şimali Atlantika Müqaviləsi Təşkilatı (NATO) qurulduğu gündən bəri üzv ölkələr üçün kollektiv təhlükəsizlik və müdafiə prinsiplərini əsas götürür. Lakin “NATO-ya giriş var, çıxış yoxdur” ifadəsi alyansın yalnız hərbi-siyasi bir birlik olmadığını, həm də üzvləri üçün dərin və uzunmüddətli öhdəliklər yaratdığını vurğulayır.

Son zamanlar ABŞ və İspaniya arasında yaranmış hipotetik gərginlik fonunda bu ifadə xüsusi aktuallıq kəsb edir. Bəzi siyasi dairələrdə ABŞ-ın İspaniyanı müəyyən məsələlərdə “cəzalandırmaq” istəyə biləcəyi barədə fərziyyələr səslənsə də, NATO üzvlüyü bu cür addımların atılmasını çətinləşdirir.

Alyansın əsas müddəalarından biri olan 5-ci maddə üzv dövlətlərə qarşı hər hansı hücumun hamıya qarşı hücum kimi qəbul edilməsini nəzərdə tutur. Bu, İspaniyanın təhlükəsizliyinin bütün NATO ölkələri, o cümlədən ABŞ tərəfindən təminat altında olduğu deməkdir. Bu cür bir çərçivədə bir üzvü “cəzalandırmaq” cəhdi alyansın öz təməllərini sarsıda bilər.

İspaniya Avropanın cənub-qərbində strateji əhəmiyyətə malik bir ölkədir və NATO-nun kollektiv müdafiə qabiliyyətlərinə mühüm töhfələr verir. Onun hərbi bazaları və hərbi dəniz qüvvələri alyansın Aralıq dənizi və Atlantik okeanındakı əməliyyatları üçün kritik əhəmiyyət kəsb edir. Bu səbəbdən İspaniyanın NATO-dan çıxarılması və ya ona qarşı sərt tədbirlərin görülməsi alyansın ümumi müdafiə potensialına zərbə vura bilər.

ABŞ NATO-nun ən güclü üzvü olsa da, alyans daxilində qərarlar konsensus yolu ilə qəbul edilir. Bu, hər bir üzv ölkəyə veto hüququ verir və ABŞ-ın birtərəfli qaydada hərəkət etmək qabiliyyətini məhdudlaşdırır. İspaniyanın suveren qərarları ilə bağlı fərqli mövqelər olsa belə, Vaşinqtonun onu NATO vasitəsilə təcrid etməsi və ya cəzalandırması praktiki olaraq qeyri-mümkündür.

Beləliklə, “NATO-ya giriş var, çıxış yoxdur” prinsipi yalnız üzv dövlətlərin alyansa olan öhdəliklərini deyil, həm də onların daxili siyasət və xarici münasibətlərdə müəyyən dərəcədə toxunulmazlığını təmin edir. ABŞ-ın İspaniyaya qarşı hər hansı cəza tədbirləri tətbiq etmə cəhdi, ehtimal ki, alyansın birliyini zəiflətməklə nəticələnəcək və bu da Vaşinqtonun maraqlarına cavab verməyəcəkdir.

Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski Azərbaycana rəsmi səfərə gəlib. Səfər çərçivəsində Prezident Zelenski Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev tərəfindən Qəbələdə qarşılanıb. Bu görüş iki ölkə arasında strateji tərəfdaşlığın daha da möhkəmləndirilməsi baxımından böyük əhəmiyyət kəsb edir.

Görüşdə ikitərəfli əlaqələrin geniş spektrdə inkişaf perspektivləri, regional təhlükəsizlik məsələləri və beynəlxalq gündəmdə duran aktual mövzular müzakirə olunub. Liderlər arasında aparılan danışıqların əsas məqsədi ölkələr arasında əməkdaşlığı yeni səviyyəyə qaldırmaqdır.

Qəbələdəki yüksək səviyyəli görüş zamanı iqtisadi əməkdaşlıq, enerji təhlükəsizliyi, humanitar sahədə qarşılıqlı yardım və Ukraynadakı müharibənin regional təsirləri kimi məsələlər ətrafında fikir mübadiləsi aparılıb. Azərbaycanın Ukraynaya göstərdiyi humanitar dəstək də müzakirə mövzusu olub.

Səfər çərçivəsində həmçinin Ukrayna-Azərbaycan münasibətlərinin dərinləşdirilməsi üçün yeni imkanlar nəzərdən keçirilib. Tərəflər bir sıra sənədlərin imzalanması imkanlarını da müzakirə ediblər ki, bu da ikitərəfli əlaqələrin hüquqi bazasını daha da gücləndirəcək.

Prezident Əliyev Azərbaycanın Ukraynanın ərazi bütövlüyü və suverenliyinə daim dəstək verdiyini bir daha vurğulayıb. Bu səfər, həmçinin, Azərbaycanın regional sabitliyin təmin edilməsində oynadığı rolu bir daha nümayiş etdirir.

Görüşün yekununda liderlər ikitərəfli əlaqələrin gələcək inkişafı ilə bağlı ümidverici bəyanatlar veriblər. Qəbələ görüşü Azərbaycan və Ukrayna arasında mövcud dostluq və tərəfdaşlıq münasibətlərinin daha da dərinləşməsinə xidmət edəcək.

İran İslam Respublikası İsrailin “Mossad” kəşfiyyat xidmətinin agenti olduğu iddia edilən bir şəxsi edam edib. Bu hadisə Tehranın milli təhlükəsizliyə qarşı yönəlmiş fəaliyyətlərə qarşı sərt mövqeyini bir daha nümayiş etdirir.

Edam olunan şəxsə qarşı İsrail kəşfiyyatı ilə əməkdaşlıq və ölkənin təhlükəsizliyinə zərbə vurmaq məqsədilə casusluq ittihamları irəli sürülmüşdü. İranın ədliyyə orqanları tərəfindən aparılan araşdırmalar nəticəsində həmin şəxsin dövlət sirlərini xarici qüvvələrə ötürməkdə təqsirli bilindiyi bildirilir.

Bu edam İran və İsrail arasında onsuz da gərgin olan münasibətləri daha da pisləşdirmək potensialına malikdir. Tehran uzun müddətdir ki, İsraili öz ərazisində sabotaj və sui-qəsdlər törətməkdə, eləcə də kəşfiyyat şəbəkələri yaratmaqda günahlandırır.

İran rəsmiləri dəfələrlə bəyan ediblər ki, xarici kəşfiyyat xidmətləri ilə əməkdaşlıq edən və ölkənin suverenliyinə qəsd edən şəxslərə qarşı heç bir güzəştə gedilməyəcək. Bu cür edamlar daxili və xarici düşmənlərə qarşı sərt bir xəbərdarlıq kimi qiymətləndirilir.

Məhkəmə prosesinin təfərrüatları, edam olunan şəxsin kimliyi və əməllərinin xüsusiyyətləri ilə bağlı tam məlumatlar adətən məhdud şəkildə açıqlanır. Lakin bu cür hallarda İranın məhkəmə sistemi adətən “Əmniyyətə qarşı cinayətlər” maddəsi ilə ən ağır cəzaları nəzərdə tutur.

Beynəlxalq insan haqları təşkilatları adətən bu cür edamları qınayır və şəffaf məhkəmə proseslərinin təmin edilməsinə çağırır. Lakin İran hökuməti bu addımları milli təhlükəsizliyin qorunması üçün zəruri hesab edir.

Bakıda narkotik maddə qəbul edərək avtomobil idarə edən şəxs polis əməkdaşları tərəfindən saxlanılaraq həbs olunub. Bu hadisə cəmiyyətdə yol hərəkəti təhlükəsizliyinin təmin edilməsi istiqamətində aparılan mübarizənin vacibliyini bir daha vurğulayır.

Məlumata görə, hüquq-mühafizə orqanları tərəfindən keçirilən reydlər zamanı şübhəli şəxs müəyyən edilib. Tibbi müayinə nəticəsində onun narkotik maddənin təsiri altında olduğu təsdiqlənib. Bu cür hərəkətlər təkcə sürücünün özü üçün deyil, həm də digər yol hərəkəti iştirakçıları üçün ciddi təhlükə mənbəyidir.

Narkotik vasitələrin təsiri altında nəqliyyat vasitəsini idarə etmək Azərbaycan qanunvericiliyinə görə ağır cinayət hesab olunur. Bu cür hallara qarşı sərt cəzalar tətbiq edilir ki, bu da potensial pozucular üçün çəkindirici amil rolunu oynayır.

Polisin qətiyyətli addımları sayəsində, bu cür məsuliyyətsiz davranışın qarşısı alınır və yollarda mümkün faciəvi hadisələrin sayı azalır. Vətəndaşların təhlükəsizliyi dövlətin əsas prioritetlərindən biridir.

Yol polisinin mütəmadi olaraq keçirdiyi profilaktik tədbirlər və reydlər, narkotik aludəçilərinin sükan arxasına keçməsinin qarşısını almaqda mühüm rol oynayır. Hər bir sürücünün məsuliyyətli davranması, həm özünün, həm də başqalarının həyatını qorumaq deməkdir.

Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyanın həyat yoldaşı Anna Hakobyanı ciddi maliyyə problemləri gözləyir. Məlumatlara görə, onun 6 milyon məbləğində cərimə ilə üzləşdiyi bildirilir.

Bu xəbər ictimaiyyətdə böyük rezonans doğurub. Xüsusilə də Hakobyanın bu məsələ ilə bağlı jurnalistlərin suallarından yayınması diqqəti cəlb edib və onun şəffaf fəaliyyəti ilə bağlı şübhələr yaradıb.

Hadisənin təfərrüatları hələ tam aydınlaşmasa da, bu cərimənin hansı səbəbdən tətbiq olunması ilə bağlı müxtəlif fərziyyələr irəli sürülür. Mənbələr bu məbləğin müəyyən qanun pozuntusu və ya maliyyə intizamsızlığı ilə əlaqəli ola biləcəyini göstərir.

Anna Hakobyanın suallardan yayınması ictimaiyyətin narahatlığını artırır. Bu hadisə Paşinyan hökumətinin imicinə də mənfi təsir göstərə bilər, çünki ölkədə şəffaflıq və hesabatlılıq məsələləri tez-tez gündəmə gəlir.

Ermənistan siyasi dairələrində bu məsələnin geniş müzakirə olunacağı və gələcəkdə yeni detalların üzə çıxacağı gözlənilir. Hadisələrin inkişafı diqqətlə izlənilir və bu cərimənin nəticələri həm Hakobyanın şəxsi nüfuzuna, həm də hökumətin reputasiyasına təsir edə bilər.