Blog

ABŞ-ın keçmiş prezidenti Donald Trampın rəhbərliyi dövründə, İran müharibəsinə dəstək verməyən müttəfiqləri cəzalandırmaq məqsədi daşıyan mübahisəli bir planın olduğu ortaya çıxıb. Bu plan, xüsusilə Böyük Britaniya və İspaniyanı hədəf alaraq, NATO daxilində ciddi gərginlik yaratma potensialına malik idi.

Sözügedən plana əsasən, Tramp administrasiyası Britaniyanın Fəlkland adaları üzərindəki suverenliyini tanımamağı və İspaniyanı NATO-dan çıxarmağı düşünürdü. Bu təhdidlər, müttəfiqlər arasında narazılığa səbəb olmuş və beynəlxalq arenada geniş müzakirələrə yol açmışdı.

London, bu cəza təhdidlərinə qarşı sərt mövqe nümayiş etdirərək, Fəlkland adaları üzərindəki tarixi və beynəlxalq hüquqla təsdiqlənmiş suverenliyini qətiyyətlə müdafiə edib. Britaniya rəsmiləri, bu cür addımların müttəfiqlik münasibətlərinə xələl gətirəcəyini vurğulayıblar.

Madrid də Tramp administrasiyasının NATO-dan çıxarılma təhdidlərinə kəskin reaksiya verib. İspaniya hökuməti, NATO-ya sadiqliyini və kollektiv müdafiəyə verdiyi töhfələri bir daha bəyan edərək, bu cür təhdidlərin qəbuledilməz olduğunu bildirib.

Trampın planının ortaya çıxması ilə eyni vaxtda, Argentina Fəlkland adaları üzərindəki iddialarını yenidən gündəmə gətirib. Bu vəziyyət, regionda onsuz da mövcud olan gərginliyi daha da artırıb və diplomatik mübahisələrə yeni bir ölçü qazandırıb.

Bu hadisələr, ABŞ-ın müttəfiqləri ilə münasibətlərindəki potensial dəyişiklikləri və NATO-nun gələcəyi ilə bağlı sualları yenidən aktuallaşdırır. Kollektiv müdafiə paktının birliyinin bu cür təhdidlər qarşısında necə duracağı beynəlxalq ictimaiyyətin diqqət mərkəzindədir.

Asiya mətbəxi dünya üzrə özünəməxsusluğu ilə tanınır, lakin bu qitədə milyardlarla insanın yemək yeyərkən çubuqlardan istifadə etməsi bir çoxları üçün maraq doğurur. İlk baxışda bu vərdişin sadəcə mədəniyyət və yemək seçimləri ilə əlaqəli olduğu düşünülür.

Lakin aparılan araşdırmalar göstərir ki, çubuqla yemək vərdişinin arxasında daha dərin səbəblər dayanır. Bu, sadəcə bir mədəni seçimdən daha çox, tarixi, iqtisadi və hətta fəlsəfi köklərə malikdir.

Tarixən, Asiya mətbəxində bıçaq və çəngəl kimi kəsici alətlərə ehtiyac az olub. Ət və tərəvəzlər adətən kiçik parçalara doğranılaraq bişirildiyi üçün, çubuqlar yeməyi rahatlıqla götürmək üçün ideal vasitəyə çevrilib. Bu, həm də yeməyin daha sürətli bişməsinə və yanacaq sərfiyyatının azalmasına kömək edirdi.

Çubuqların istifadəsi, həm də qida israfının qarşısını almaq baxımından effektiv bir üsuldur. Kiçik parçalarla yemək, hər loxmanı daha şüurlu şəkildə qəbul etməyə və qidanın hər hissəsindən faydalanmağa imkan verir.

Bundan əlavə, çubuqla yemək bir növ incəlik və səbir tələb edir. Bu, yemək prosesini daha yavaş və düşünülmüş edir, bu da Asiya mədəniyyətində qidaya hörmətin bir göstəricisi kimi qəbul edilir.

Beləliklə, milyardlarla insanın çubuqla yemək yeməsi təkcə bir adət deyil, həm də min illərlə formalaşmış, praktik, iqtisadi və mədəni dəyərləri özündə əks etdirən bir həyat tərzidir.

Türkiyə Xarici İşlər naziri Hakan Fidan, İran və ABŞ arasında potensial sülh razılaşması əldə edildikdən sonra Türkiyənin Hörmüz boğazında minaların təmizlənməsi əməliyyatlarında iştirak edə biləcəyini bəyan edib.

Nazir Fidan, bu addımı beynəlxalq ictimaiyyət üçün mühüm bir insani vəzifə olaraq xarakterizə edib. O, Türkiyənin regionda sabitliyin və təhlükəsizliyin təmin edilməsinə töhfə vermək niyyətində olduğunu vurğulayıb.

Hakan Fidanın sözlərinə görə, Türkiyə bu prosesə texniki bir heyət vasitəsilə dəstək göstərə bilər. Bu təşəbbüs, Hörmüz boğazından keçən gəmilərin təhlükəsizliyini təmin etmək üçün atılacaq strateji bir addım olacaq.

Hörmüz boğazı, dünya neft ticarəti üçün həyati əhəmiyyətə malikdir və bu bölgədəki hər hansı bir gərginlik qlobal iqtisadiyyata ciddi təsir göstərir. Minaların təmizlənməsi beynəlxalq dənizçilik və ticarət yollarının təhlükəsizliyi üçün böyük əhəmiyyət kəsb edir.

Fidanın bu açıqlaması, Türkiyənin regional və qlobal məsələlərdə aktiv rol oynamaq istəyinin bariz göstəricisidir. Ankara, bölgədəki münaqişələrin həllində vasitəçi rolunu üzərinə götürməyə hazır olduğunu dəfələrlə ifadə edib.

Bu potensial əməkdaşlıq, Türkiyənin bölgədəki diplomatik çəkisini daha da artıraraq, gərginliyin azaldılmasına və qarşılıqlı etimadın qurulmasına töhfə verə bilər.

Nyu York şəhərinin mərkəzində, Federal Ehtiyat Bankının dərinliklərində, minlərlə ton qızıl saxlanılır. Bu nəhəng sərvətin demək olar ki, heç biri Amerika Birləşmiş Ştatlarına məxsus deyil. Dünyanın ən böyük qızıl anbarlarından biri kimi tanınan bu yer, onilliklərdir ki, qlobal maliyyə sisteminin sirli mərkəzlərindən biri olaraq qalır.

Ümumilikdə 6300 tondan çox qızılın saxlandığı bu kasa, “dünyanın ortaq xəzinəsi” kimi qəbul edilir. Bu qızıl külçələr müxtəlif ölkələrin mərkəzi banklarına, beynəlxalq təşkilatlara və bəzi hallarda hökumətlərə aiddir. Onlar öz ehtiyatlarını təhlükəsiz və stabil bir mühitdə saxlamaq üçün Nyu Yorku seçiblər.

Son dövrlərdə, bu qızılın əsl sahibləri – yəni xarici mərkəzi banklar və beynəlxalq qurumlar – öz paylarını geri tələb etməyə başlayıblar. Bu tələblərin arxasında müxtəlif səbəblər, o cümlədən geosiyasi gərginliklər, iqtisadi qeyri-müəyyənliklər və ölkələrin öz qızıl ehtiyatlarını daha yaxın saxlamaq istəyi durur.

Qızılın geri alınması prosesi olduqca mürəkkəb və vaxt aparan bir prosedurdur. Hər bir külçənin mənşəyi, çəkisi və təmizliyi diqqətlə yoxlanılır. Federal Ehtiyat Bankı bu prosesi yüksək təhlükəsizlik tədbirləri altında həyata keçirir, çünki bu, nəhəng maliyyə dəyərinə malik bir əməliyyatdır.

Bu hadisə qlobal maliyyə bazarında diqqətlə izlənilir. Qızılın repatriasiyası, ölkələrin monetar siyasətindəki dəyişiklikləri və qlobal iqtisadiyyatda artan parçalanma tendensiyalarını əks etdirə bilər. Bu, həm də qızılın hələ də ən etibarlı sərvət saxlama vasitələrindən biri olduğunu bir daha sübut edir.

Nyu York Federal Ehtiyat Bankının qızıl anbarı dünyanın ən təhlükəsiz yerlərindən biri hesab olunur. Yerin dərinliklərində yerləşən bu anbar, 24 saat nəzarət altında saxlanılır və ən müasir texnologiyalarla qorunur. Bu, qızıl sahiblərinin illərdir niyə bu yeri seçdiyini izah edir.

Çinli alimlər tərəfindən Ay göydaşında kəşf edilən yeni bir mineral dünya energetikasına inqilab gətirmək potensialına malikdir. Cəmi 44 qram ağırlığında olan bu Ay daşı, bəşəriyyətin enerji ehtiyaclarını qarşılamaq üçün yeni bir ümid işığı yandırır.

Kəşf edilən bu “möcüzəvi” mineralın xüsusiyyətləri hələ tam olaraq açıqlanmasa da, ilkin məlumatlar onun elektrik istehsalı və ya saxlanması sahəsində böyük irəliləyişlərə səbəb ola biləcəyini göstərir. Sözcü qəzetinin verdiyi məlumata görə, bu mineral elektrik faturalarını yarıya endirmək gücünə malik ola bilər.

Bu kəşf, təkcə Çin üçün deyil, bütün dünya üçün enerji böhranının həllində mühüm bir addım ola bilər. Əgər mineralın enerji istehsalındakı effektivliyi təsdiqlənərsə, bu, bərpa olunan enerji mənbələrinin inkişafına yeni bir təkan verəcək və qalıq yanacaqlara olan asılılığı azaldacaq.

Alimlər hazırda bu mineralın tərkibini və enerji çevirmə mexanizmlərini daha dərindən araşdırırlar. Məqsəd, onun sənaye miqyasında necə istifadə oluna biləcəyini müəyyən etmək və enerji səmərəliliyini maksimum dərəcədə artırmaqdır.

Bu elmi nailiyyət, kosmos tədqiqatlarının yalnız fundamental bilikləri deyil, həm də gündəlik həyatımıza birbaşa təsir edə biləcək praktik həllər gətirdiyini bir daha sübut edir. Ay daşından gələn bu xəbər, enerji gələcəyimiz üçün yeni perspektivlər açır.

Enerji xərclərinin davamlı olaraq artdığı bir dövrdə, bu cür kəşflər həm iqtisadiyyatlar, həm də fərdi istehlakçılar üçün böyük əhəmiyyət kəsb edir. Ay mineralı sayəsində daha ucuz və dayanıqlı enerji əldə etmək imkanları genişlənir.